PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu,...

Câu 1. Cho thông tin sau:

     "Theo báo cáo của Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống Thiên tai (cập nhật đến 7 giờ sáng 23/11/2025), mưa lũ, sạt lở và ngập lụt nghiêm trọng ở khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã khiến 102 người chết hoặc mất tích. Trong đó, tỉnh Đắk Lắk chịu thiệt hại nặng nhất: 63 người mất mạng, 8 người hiện chưa tìm thấy; Khánh Hòa 14 người chết, 2 mất tích; Lâm Đồng 5 người chết... Thiệt hại kinh tế ước khoảng 9035 tỉ đồng, hơn 80 000 ha lúa, cây lâu năm bị phá, hơn 3,2 triệu con gia súc gia cầm bị cuốn trôi. Một số khu vực vẫn đang ngập sâu, giao thông bị cô lập, và lực lượng quân đội - công an đã huy động hơn 140 000 người, bao gồm cả trực thăng, để cứu trợ và tiếp tế ở vùng bị ảnh hưởng."

(Nguồn tin: Báo lao động năm 2025)

Hướng dẫn giải

A. ĐÚNG

Mưa cực lớn làm bão hòa đất: Mưa lớn kéo dài làm đất đai bão hòa nước, mất đi sự ổn định và liên kết, dẫn đến sạt lở khi không thể chịu đựng thêm trọng lượng.Địa hình dốc cao: Khu vực cao nguyên phía tây  Nam Trung Bộ có địa hình đồi núi, dốc đứng, độ dốc lớn, thuận lợi cho đất đá trượt xuống dưới khi có tác động của nước.

B. ĐÚNG

Suy giảm rừng tự nhiên: Mất đi "tấm mút" giữ nướcMất khả năng giữ nước: Rừng tự nhiên, đặc biệt là rừng đầu nguồn, hoạt động như một tấm mút xốp khổng lồ, hấp thụ nước mưa và giải phóng dần xuống dòng chảy. Khi rừng suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là chuyển đổi thành rừng trồng kém hiệu quả (keo, bạch đàn), nước mưa đổ xuống nền đất trọc sẽ chảy thẳng xuống hạ lưu, làm lũ về nhanh hơn.Lũ ống, lũ quét: Rừng suy giảm khiến tốc độ dòng chảy mặt tăng vọt, tạo ra các trận lũ ống, lũ quét dữ dội ở vùng núi và cao nguyên. Sạt lở đất: Mất thảm thực vật che phủ khiến đất bị xói mòn, sạt lở (như các vụ sạt lở tại Trà Leng, Rào Trăng), đất đá trôi xuống làm bồi lấp lòng sông, làm giảm khả năng thoát lũ và tăng nguy cơ ngập sâu.2. Xả lũ thủy điện: "Lũ chồng lũ"Hiệu ứng domino: Nhiều thủy điện tại cao nguyên phía tây Nam Trung Bộ được xây dựng theo kiểu bậc thang. Khi các hồ trên xả, hồ dưới buộc phải xả theo để bảo đảm an toàn, tạo ra dòng nước dồn dập, "lũ chồng lũ", khiến hạ du không kịp trở tay. Dẫn lũ nhanh về hạ du: Do địa hình sông ngắn, dốc, các hồ thủy điện nhỏ không có dung tích phòng lũ lớn. Khi mưa lớn, đập đầy buộc phải xả, biến thủy điện thành tác nhân "dẫn lũ" nhanh hơn, tăng áp lực lên vùng hạ du. Xả lũ bất ngờ: Một số thủy điện xả lũ chưa đúng quy trình hoặc xả lũ khẩn cấp trong mùa mưa bão gây ra những thiệt hại nặng nề, làm ngập sâu các vùng trũng thấp.

C. SAI

Đất bazan tơi xốp, tầng phong hóa dày là nền tảng tự nhiên dễ gây sạt lở. Tuy nhiên, sự gia tăng sạt lở nghiêm trọng chưa từng có là do con người đã tác động sâu vào tự nhiên (phá rừng, san lấp) kết hợp với thời tiết cực đoan (mưa lớn).

D. ĐÚNG

Quy luật này phát biểu rằng: Lớp vỏ địa lý là một thể tổng hợp, trong đó các thành phần (khí quyển, thủy quyển, thạch quyển, thổ nhưỡng, sinh quyển) luôn tác động, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau. Nếu một thành phần thay đổi, nó sẽ kéo theo sự thay đổi của các thành phần còn lại và toàn bộ cảnh quan tự nhiên

Sự tương tác dồn dập giữa Khí hậu (mưa/hạn) - Địa hình (dốc) - Thủy văn (lũ) - Sinh quyển (rừng) ở vùng này chứng tỏ các thành phần tự nhiên luôn quy định lẫn nhau.

Rừng bị tàn phá (Sinh quyển): Làm giảm khả năng giữ nước -> mưa lớn gây lũ quét, sạt lở (Địa hình/Thủy văn) -> Đất mất lớp phủ thực vật, xói mòn (Thổ nhưỡng). Xây dựng nhiều thủy điện (Nhân văn/Thạch quyển): Thay đổi dòng chảy tự nhiên (Thủy văn) -> Kết hợp mưa lớn gây ngập lụt cục bộ hoặc khô hạn hạ lưu (Khí hậu/Thủy văn).