PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sa...

Câu 1: Công nghệ DNA tái tổ hợp giúp sản xuất vaccine phòng bệnh viêm gan B,  vaccine phòng bệnh do virus gây u nhú ở người (HPV), vaccine phòng bệnh COVID-19,... Một số loại kháng thể đơn dòng dùng điều trị giảm đau và sưng do viêm khớp, điều trị ung thư vú, ung thư hạch không Hodgkin, bệnh bạch cầu  lympho mạn tính cũng được sản xuất nhờ công nghệ DNA tái tổ hợp. Trong nông nghiệp, công nghệ DNA (đặc biệt là DNA tái tổ hợp/chuyển gene) được dùng để tạo giống cây trồng biến đổi gene mang đặc tính có lợi. Ví dụ, người ta có thể đưa gene kháng sâu (như gene Bt) vào cây bông hoặc ngô để cây tự tạo protein gây độc chọn lọc với sâu hại, nhờ đó giảm lượng thuốc trừ sâu, tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất. Ngoài ra, công nghệ DNA còn giúp tạo cây chịu hạn, chịu mặn, kháng bệnh, hoặc tăng giá trị dinh dưỡng nhằm phù hợp điều kiện canh tác và nhu cầu dinh dưỡng của con người.

Hướng dẫn giải 

A. ĐÚNG

B. ĐÚNG

C. ĐÚNG

D. SAI

Tiến hoá – chọn lọc tự nhiên luôn diễn ra: khi cây trồng tạo áp lực chọn lọc mạnh (ví dụ cây Bt), trong quần thể sâu có thể xuất hiện cá thể mang biến dị kháng. Chúng sống sót và sinh sản → tần số allele kháng tăng dần, dẫn tới giảm hiệu quả tính trạng kháng theo thời gian.

Tính kháng thường không “một gene là đủ”: nhiều tính trạng quan trọng (kháng bệnh, chịu hạn, năng suất…) là đa gene và còn phụ thuộc tương tác gene–môi trường. Chuyển 1 gene đôi khi chỉ cải thiện một phần hoặc hiệu quả thay đổi theo điều kiện canh tác.

Sinh vật gây hại có thể “lách” cơ chế kháng: mầm bệnh có thể biến đổi protein đích, thay đổi đường xâm nhiễm, hoặc tăng độc lực; sâu có thể thay đổi thụ thể, tăng thải độc… khiến cơ chế kháng bị vượt qua.

Vì vậy, muốn bền vững phải kết hợp nhiều biện pháp (xếp chồng gene/đa cơ chế kháng, vùng “refuge”, quản lí dịch hại tổng hợp IPM…), chứ không thể khẳng định “kháng mãi mãi”.